Slovenija

Republika Slovenija je primorska i podalpska država na jugu Srednje Evrope, koja se na zapadu graniči sa Italijom, na severu s Austrijom, na severoistoku sa Mađarskom, na istoku i jugu sa Hrvatskom, a na jugozapadu, u Piranskom zalivu, ima izlaz na Jadransko more.
U različitim periodima istorije Slovenije, država je bila deo Rimskog carstva, Karantanije (samo moderni deo severne Slovenije), Svetog rimskog carstva, Austo-Ugarske, Države Slovenaca, Hrvata i Srba, Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (1929. preimenovana u Kraljevina Jugoslavija) između dva svetska rata, i SFR Jugoslavije od 1945. do sticanja nezavisnosti 1991. godine.
Slovenija je članica Ujedinjenih nacija, Evropske unije i NATO saveza.


Geografija

Četiri glavna evropska geografska regiona se nalaze u Sloveniji: Alpi, Dinaridi, Panonska nizija i Sredozemlje.
Najviša tačka Slovenije je Triglav (2.864 m;); prosečna nadmorska visina države iznad nivoa mora je 557 metara. Oko jedne polovine države 11,691 km²) je prekriveno šumom; ovo čini Sloveniju trećom najpošumljenijom državom u Evropi, odmah iza Finske i Švedske.


Istorija

Slovenski preci današnjih Slovenaca verovatno su se doselili na područje Slovenije u 6. veku. U 7. veku je nastala Karantanija, prva država Slovenaca i jedna od prvih slovenskih država. 745. godine Karantanija gubi nezavisnost i pada pod vlast Bavarske, koja opet postaje deo franačke države. Stanovništvo se pokrštava.
Oko 1000. godine napisani su Brižinski spomenici, prvi pisani dokument na slovenačkom jeziku. U 14. veku veći deo današnje Slovenije pada pod vlast Habzburgovaca, koji kasnije postaju Austro-Ugarska. Slovenija se tada deli na tri pokrajine: Kranjsku, Korušku i Štajersku.
Godine 1848. brojne narode zahvata narodni preporod, pa i Slovenci imaju politički program koji traži ujedinjenu Sloveniju.
Kad se 1918. godine raspala Austro-Ugarska, a Italija zauzela pokrajine Primorsku i Istru, kao i delove Dalmacije, osnovana je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, koja se 1929. preimenovala u Kraljevinu Jugoslaviju.
Kraljevina Jugoslavija se raspala u Drugom svetskom ratu, a Slovenija je potom postala deo socijalističke Jugoslavije, službeno proglašene 29. novembra 1943.
Današnja Slovenija je na temelju plebiscita proglasila nezavisnost od SFRJ 25. juna 1991. Slovenija se priključila NATO-u 29. marta 2004. godine a Evropskoj uniji 1. maja 2004. godine.


Demografija

Glavna etnička grupa u Sloveniji su Slovenci (83%). Narodi iz bivše Jugoslavije (Srbi, Hrvati, Bošnjaci i Muslimani po nacionalnosti) čine 6,3% a Mađari, Italijani i Romi 0,6% stanovništva. Prema popisu stanovništva iz 2002. Slovenija je imala 1.964.036 stanovnika. Etnička opredeljenost 8,9% stanovništva je ili neopredeljena ili nepoznata.
Sa 99 stanovnika po kvadratnom kilometru, Slovenija se nisko rangira u poređenju sa ostalim evropskim državama po gustini stanovništva.
Zvanični jezik je slovenački, koji je član južnoslovenske grupe jezika. Mađarski i italijanski imaju status zvaničnog jezika u etnički izmešanim sredinama, u delovima oko granica sa Mađarskom i Italijom.
Po religiji, Slovenci su tradicionalno većinom bili katolici. Pre socijalizma, oko 88% slovenaca su bili katolici, dok je već u 1991. ovaj postotak opao na 71,6%. Postotak i dalje opada i prema poslednjem popisu 2002. godine procenat katolika je 57,8%


Klima

Klima Slovenije je mediteranska na obali, alpska na planinama, kontinentalna sa blagim letima i hladnim zimama na visoravnima i dolinama na istoku. Prosečne temerature su od -2°C u januaru do 21°C u julu.


Hrana i piće

Iz tri velike kulture - panonske, alpske i sredozemne - potiču i jela slovenačke kuhinje. Najstariji osnovni elementi ishrane Slovenaca su jela od testa i kaše. Poznati su hlepčići za praznične prilike koji se i danas prave u obliku pletenih veknica ili venčića, kao i štruklji koji se pripremaju na 70 različitih načina sa slatkim i mesnim nadevom i nadevom od povrća, i žganci. Međutim, pravi slovenački specijalitet su potice koje se za praznične prilike pripremaju sa raznim nadevima.

Slovenija je istovremeno i prava vinogradarska zemlja. Podeljena je na tri vinorodna regiona: primorski, posavski i podravski, a razlikujemo 14 okruga sa svojim prepoznatljivim karakteristikama. Primorski region čuven je po karakterističnim crvenim i punim belim vinima , iz posavskog regiona potiče slovenački specijalitet – cviček , a podravski region je domovina renskog rizlinga, sauvignona i rulandca, kao i odličnih traminaca i penušavih vina.


Republika: Slovenija
Glavni grad: Ljubljana
Službeni jezik: slovenački, italijanski i mađarski
Nezavisnost od Jugoslavije:
- Proglašena 25. jun 1991.
- Priznata 1992.
Pristup u EU: 1. maj 2004.
Površina:
- Ukupno 20.273 km²
- Voda (%) 0,6
Stanovništvo:
- 2009. 2.040.788
- 2002. popis 1.964.036
- Gustina 99/km²
Valuta: Evro (EUR)
Vremenska zona: UTC +1, +2 (CET, CEST)
Pozivni broj: +386