Holandija

Holandija ili Nizozemska je zapadnoevropska država koja se graniči na jugu sa Belgijom, na istoku sa Nemačkom, dok na zapadu i severu ima izlaz na Severno more. Njen evropski deo je parlamentarna demokratija, koja zajedno sa ostrvima Holandski Antili i Aruba čine ustavnu Kraljevinu Holandiju.
Ova država je poznata u svetu po izuzetnoj liberalnosti i građanskim slobodama, kao i turistički atraktivnom gradu Amsterdamu.
Država Holandija se sastoji iz 12 provincija.
U nekim jezicima ova država se naziva „Niska zemlja“, „Nizozemska“, „Nederland“ (francuski, hrvatski, španski, ruski, engleski), ali se kolokvijalno često pominje kao Holandija. U drugim jezicima (srpski, rumunski, grčki, mađarski, turski), skoro isključivo se koristi naziv Holandija.


Istorija

Holandija predstavlja prvi istorijski primer države nastale buržoaskom revolucijom protiv apsolutističke vlasti. Karakter Holandske revolucije u 16. veku je bio kako buržoaski, tako i verski i nacionalni dok je uzrok revolucije ležao u namerama španskog kralja Filipa II da ukine autonomiju provincija, nametne nove poreze i iskoreni protestantizam. Sedam nizozemskih provincija su 1579. sklopile sporazum o Utrehtskoj uniji (Holandska republika).
Kao vođa Unije u ratu protiv Španije nametnuo se Viljem Oranski. Osamdesetogodišnji rat (1568–1648) okončan je Vestfalskim ugovorom i priznanjem nezavisnosti Ujedinjenih provincija Nizozemske (Holandija). Novostvorena republika imala je federalističko uređenje sa obeležjima konfederalizma. Holandija se u 17. veku (Zlatno doba Holandije) istakla kao prvorazredna sila u moreplovstvu, trgovini i ekonomiji. Tada je nastalo Holandsko kolonijalno carstvo. Uz ekonomski progres u Holandiji je došlo do procvata kulture i nauke. Ratovi Luja XIV i uspon britanske ekonomske i pomorske imperije doveli su do opadanja holandske moći. Republikansko uređenje trajalo je do 1815. kada je Holandija postala monarhija pod vlašću dinastije Oranje-Nasau. Provincije su postale administrativni regioni, umesto federalnih jedinica. Kraljevina Ujedinjene Nizozemske je pored Holandije u svoj sastav uključila i Južnu Nizozemsku (danas Belgija i Luksemburg), ali se 1830. Belgija otcepila. U Drugom svetskom ratu Holandiju je okupirala nacistička Nemačka. Posebno je traumatično bilo bombardovanje Roterdama 1940, i glad tokom zime 1944-1945. Posle rata, Holandija je dala nezavisnost svojim kolonijama Indoneziji i Surinamu. Holandija je 1952. bila jedna od zemalja osnivača Evropske unije za ugalj i čelik, koja je vremenom prerasla u Evropsku uniju.


Geografija

Oko polovina teritorije Holandije se nalazi ispod jednog metra nadmorske visine, a oko četvrtine je ispod nivoa mora. Ove površine se od poplava brane sistemom kanala čija je ukupna dužina veća od 3.000 kilometara. Najviši vrh Holandije Valserberg (322,5 metara) nalazi se na krajnjem jugu zemlje. Najviši vrh Kraljevine Holandije je na karipskom ostrvu Saba, i visok je 877 metara.
Delovi Holandije, kao na primer cela provincija Flevoland, nastali su isušivanjem delova mora. Ove površine se nazivaju polderi. Oko petina teritorije Holandije je pod vodom, od čega najveći deo predstavlja jezero Ejselmer (IJsselmeer). Ejselmer je ostatak nekadašnjeg zaliva Severnog mora koji je1932. odvojen nasipom dugim 29 km.
Najvažnije reke Holandije su Rajna, njen rukavac Val i reka Mas. Ove reke teku sa istoka prema Severnom moru i dele državu na severni i južni deo.


Klima

Holandija uživa blagu pomorsku klimu. Leta su uglavnom topla sa promenljivim temperaturama a velike vrućine su retke, dok zime mogu biti veoma hladne. Najtoplije vreme je od juna do avgusta, sa temperaturama izmedju 21 - 26 stepena celzijusovih. Vazduh je relativno vlažan a magla je česta u jesen i prolece. Ne treba vas iznenaditi hladni holandski vetar koji duva u periodu od oktobra do maja. U tom periodu obavezno nosite ešarpe ili šalove, kao pravi Holanđani:)


Stanovništvo

Sa 484 stanovnika po kilometru kvadratnom, Holandija je jedna od najgušće naseljenih zemalja na svetu. Juna 2006. broj stanovnika Holandije bio je 16.336.000, od kojih polovina živi u najgušće naseljenom zapadu zemlje.
Holanđani su po statistikama jedan od najviših naroda na svetu, sa prosečnom visinom od 1,81 m za muškarce i 1,68 m za žene.
Stanovništvo Holandije obuhvata pripadnike nacija iz celog sveta. Holanđani čine 80,6% populacije. Najviše došljaka potiče iz Nemačke (2,4%) i Belgije (0,7%), zatim iz bivših kolonija Indonezije (2,4%) i Surinama (2%), i najzad Maroka (2%) i Turske (2,2%).


Jezici

Holandski jezik je zvanični jezik, iako ovo nije regulisano zakonom. U provinciji Friziji koristi se i frizijski jezik. Lokalni dijalekti holandskog se često prepliću sa srodnim dijalektima nemačkog jezika.
U prekomorskim teritorijama Holandije (u Karibima), pored holandskog, zvanični su jezici papjamento ili engleski.
Holanđani imaju jaku tradiciju učenja stranih jezika. Oko 85% stanovništva govori engleski jezik, 55-60% zna nemački, a 25% francuski.


Religije

Po religijskoj pripadnosti, stanovništvo Holandije se opredeljuje:
30% katolika
20% protestanata
9% ostale religije (5,8% islam, 0,6% hinduizam, budizam, judaizam i druge)
41% ateista
Manje od 20% ljudi redovno posećuje crkvu.


Hrana i piće

Živopisnu kulinarsku scenu Holandije obogaćuju egzotične kuhinje Surinama, Indonezije, Turske, Kine koje su veoma interesantne zbog raznolikih ukusa. Zemlja koja je puna kontrasta i raznovrsnosti na meniju najčešće ima krompire, kobasice, haringe, losose i druge ribe, meso, sir, dagnje, palačinke, povrće.
Supa od pasulja, graška, seljački omlet ili krompir s ruzmarinom, dimljena slanina s pire krompirom su samo neki od brojnih holandskih specijaliteta.
Holandski sirevi su priča za sebe, a Holandija se može pohvaliti i svetski poznatim imenima poput: Gaude, Edammera, Milnera, Maasdammera, Maaslandera, Leerdammear, Kernhema i Old Amsterdam.
U korak ih prate slavna holandska piva: Heineken, Amstel, Grolsch, Brandt, Skol, Breda and Oranjeboom kao i pelinkovac koji predstavlja nacionalno piće.

Poffertjesima su sitne palačinke među kojima su najpoznatije one sa sladoledom i toplim prelivom od trešanja.
Speculasima su odlični kolači od jabuke i cimeta.
Uitsmijter je termin koji u Holandiji označava hleb sa tanko narezanim sirom ili mesom i prženim jajima.
Erwtensoep je tipično jelo za ručak, a iza imena se krije supa od graška, koja je izvrsna zimi.
Topla čokolada je tradicionalno zimko piće.


Kraljevina Holandija
Glavni grad: Amsterdam
Službeni jezik: holandski
Nezavisnost: 1648.
Površina:
- Ukupno 41.528 km²
- Voda (%) 18,4
Stanovništvo:
- 2008. 16.428.360
- Gustina 395,6/km²
Valuta: Evro
Vremenska zona: UTC +1, +2 (CET, CEST)
Pozivni broj: +31