Francuska

Republika Francuska je država zapadne Evrope. Francuskoj pripadaju i prekomorske teritorije, od kojih Gvadelup, Martinik, Gijana (u Americi) i Reinion (u Indijskom okeanu) predstavljaju punopravni deo francuske republike. Površina Francuske (računajući i njene prekomorske posede) je 675.417 km², a njenog evropskog dela oko 547.030 km². Po površini Francuska je 42. država u svetu, a treća u Evropi posle Rusije i Ukrajine i najveća u Evropskoj uniji.
Graniči se sa Belgijom, Luksemburgom, Nemačkom, Švajcarskom, Italijom, Monakom, Španijom i Andorom i ima izlaz na Atlantski okean i Sredozemno more. Preko ovih van-evropskih teritorija, Francuska se graniči i sa Brazilom, Surinamom i Holandskim Antilima.
Po proceni iz 2009. Francuska je imala 65.073.482 stanovnika. Glavni i najveći grad Francuske je Pariz, a ostali veći su Marsej, Lion, Tuluz, Nica, Nant, Strazbur, Bordo, Lil i Tulon.
Teritorija savremene Francuske je skoro ista kao i teritorija antičke Galije, koju je naseljavalo keltsko pleme Gali. Galiju je pokorio Rim u 1. veku p. n. e. U 4. veku, germanska plemena, od kojih su najznačajni Franci, su se naselili na teritoriju Galije. Franačka država je svoj vrhunac imala krajem 8. i početkom 9. veka. Ugovorom iz Verdena, Franačko carstvo je podeljeno na tri dela, a iz njenog zapadnog dela razvila se današnja Francuska. Francuska je bila jedna od najvećih svetskih sila od kraja 17. veka. Ona je u 18. i 19. veku, stvorila veliku kolonijalnu imperiju širom Severne Amerike, zapadne Afrike i jugoistočne Azije.
Francuska je jedan od osnivača Ujedinjenih nacija, NATO-a, grupe G8 i Evropske ekonomske zajednice, današnje Evropske unije. Takođe je jedna od pet stalnih članica Saveta bezbednosti i nuklearna sila.


Geografija

Najveći deo Francuske se nalazi u zapadnoj Evropi. Na severoistoku se graniči sa Belgijom i Luksemburgom, Nemačkom i Švajcarskom na istoku, na jugoistoku sa Monakom i Italijom i na jugu sa Španijom i Andorom. Sa severa i zapada zapljuskuje je Atlantski okean (odnosno Biskajski zaliv i kanal Lamanš), a na jugu Sredozemno more (Lionski zaliv i Ligursko more. U sastavu Francuske je ostrvo Korzika u Sredozemnom moru i više od 20 prekomorskih departmana i zavisnih teritorija.
Metropolitanska Francuska zauzima oko 547.030 km², po čemu je najveća država Evropske unije. Zbog specifičnog izgleda geografske mape, Francusku popularno nazivaju „šestougao“ (fr. l'Hexagone).


Klima

Klimatske prilike u Francuskoj su vrlo raznovrsne. Za zapad i sever države svojstvena je okeanska klima, koja je najviše izražena u Bretanji. Prosečna julska temperatura je oko 16 °C, a januarska oko 7 °C. Temperaturne razlike se povećavaju prema istoku, uz više vedrih i hladnih zimskih dana, ali su i leta prilično vedra i vruća, sa malo padavina, koja su ravnomerno raspoređena u svim godišnjim dobima. Planinski krajevi imaju oštriju klimu sa dugim snežnim zimama. Južno od Alpa klima je izrazito sredozemna.


Istorija

Savremena Francuska ima približno istu površinu kao regija Galija u kojoj su u davnoj prošlosti živeli drevni keltski narod Gali. Rimski car Julije Cezar je pokorio Gale u prvom veku p.n.e, a oni su usvojili latinsku kulturu jezik od koga će se vremenom razviti francuski jezik. Nešto kasnije prihfataju i hrišćanstvo. U 4. veku, istočnu Galiju su preplavila germanska plemena, uglavnom Franci, po kojima je kasnije Francuska dobila ime. Posebna država Francuska postaje podelom Franačkog carstva Ugovorom iz Verdena 843. Tada je Karolinško carstvo podeljeno na 3 dela, pri čemu Francuskoj odgovara zapadni deo. Prvobitno jezgro francuske države je odgovaralo feudalnom domenu kraljeva iz dinastije Kapeta, zatim, Valoa i Burbona. U 16. veku u Francuskoj je besneo religijski rat katolika i protestanata koji se završio dominacijom katolika i relativnom verskom tolerancijom. Francuska monarhija je dostigla vrhunac u 17. veku tokom vladavine Luja XIV. Posle francuske revolucije 1789. godine, Napoleon Bonaparta je preuzeo vođstvo nad republikom. Tokom 17. i 18. veka Francuska je osnovala svoje kolonije, kojima je dala nezavisnost nakon Drugog svetskog rata.


Stanovništvo

Najveći i najvažniji gradovi su Pariz (pariski region Ils de France) sa oko 12 miliona stanovnika, zatim Marsej, Lil i Lion koji imaju oko milion stanovnika.
Po proceni od 1. januara 2004. broj stanovnika uključujući i prekomorske oblasti iznosi oko 61,9 miliona. Po broju stanovnika Francuska zauzima drugo mesto u Evropskoj uniji (posle Nemačke) i čini 13 % stanovništva ove organizacije.


Religija

Francuska je po ustavu laička država koja poštuje sve religijske zajednice i ne razlikuje ih. Stanovništvo se ne popisuje po veroispovesti, ali postoje statističke indikacije.
Po podacima iz 2006. u Francuskoj 51 % stanovništva pripada rimokatoličkoj crkvi, 31 % su ateisti, oko 4 % su muslimanske veroispovesti, protestanata ima 3 %, jevreja 1%. Preostalih 10 % pripada drugim religijskim zajednicama ili se ne izjašnjava.
Anketa iz 2007. je na pitanje „Kojoj religiji ste najbliži“ dala sledeće rezultate: 64 % katolicizmu, 3 % islamu, 2,1 % protestantizmu i 0,6 % judaizmu. 27 % anketiranih su se izjasnili kao ateisti.


Jezici

Zvanični jezik u Francuskoj je francuski, koji poseduje različite dijalekte u zavisnosti od područja, ali koji nisu jasno definisani u francuskoj gramatici. Regionalni jezici poput bretonskog u Bretanji, flamanskog na granici sa Belgijom, baskijskog u centralnim i istočnim Pirinejima, katalonskog, oksitanskog i drugih, uglavnom se mogu učiti u školi kao drugi strani jezik, ali njihova upotreba u službenim dokumentima i na državnom nivou je zabranjena. Francuska takođe ne priznaje nacionalne manjine, vodeći se nacionalističkom politikom asimilacije. U francuskim prekookeanskim kolonijama pored francuskog koriste se i lokalni jezici. Arapski jezik nije u zvaničnoj upotrebi iako veliki broj Arapa živi u Francuskoj.


Turizam

Francuska je jedna od najposećenijih država na svetu. Sa 81,9 miliona strani turista 2007. godine, Francuska je ispred Španije i Sjedinjenih Država. U Francuskoj se nalaze gradovi od velikog kulturnog značaja (od kojih je najznačajniji Pariz), morska i planiska letovališta i ruralne oblasti u kojima ljudi mogu da uživaju u prirodi i miru. Osim ovog vida turizma, u gradić Lurd ugosti više miliona verskih turista svake godine. Najpopularnije turističke znamenitosti Francuske (prema podacima iz 2003. godine) su: Ajfelov toranj, muzej Luvr, Versajski dvorac, muzej Orsej, Trijumfalna kapija, Centar Žorž Pompidu, Mon Sen Mišel, dvorac Šambor, Sen Šapel, dvorac Visoki Kenigsburg, Pi de Dom, Pikasov muzej i Karkason.


Hrana i piće

Francuska kuhinja je jedna od najpoznatijih na svetu. Glavna jela i cpecijaliteti se prave uglavnom od raznih vrsta mesa, ribe i uglavnom se služe se sa povrćem. Pored običnih jela sa francuskih menia, tu su i razna egzotična umeća njihovih kuvara koje definitivno treba probati.
Vina – Pošto pričamo o zemlji koja je vrlo ponosna na svoju istoriju i kulturu o gajenju, pravljenju, čuvanju i naravno ispijanju vina, koja je jedna od najvećih proizvođača ovog napitka na svetu, bilo bi prosto neverovatno otići iz Francuske a ne probati ga.
Sirevi - Francuska je svakako i zemlja sireva, sa gotovo 400 različitih vrsta.


Republika: Francuska
Glavni grad: Pariz
Službeni jezik: francuski
Nezavisnost:
- Franačka kraljevina 486.
- Verdenski ugovor 843.
Pristup u EU 25. mart 1957.
Površina:
- Ukupno 675.417 km²
- Voda (%) 0,26
Stanovništvo:
- 2006. 65.073.482
- 2001. popis 62.169.837
- Gustina 112/km²
Valuta: Evro (€)
Vremenska zona: UTC +1 do +2
Pozivni broj: +33