Crna Gora

Crna Gora je zemlja u jugoistočnoj Evropi koja leži na obali Jadranskog mora. Graniči se na istoku i severoistoku sa Srbijom, na zapadu i severozapadu sa Hrvatskom i Bosnom i Hercegovinom i na jugoistoku sa Albanijom. Na jugozapadu je Jadransko more deli od Italije. Glavni, a ujedno i najveći grad je Podgorica, dok Cetinje ima status prestonice.
Crna Gora je članica Ujedinjenih nacija, Organizacije za evropsku bezbjednost i saradnju, Savjeta Evrope i Unije za Mediteran. Takođe je potencijalni kandidat za člana u Evropskoj uniji i NATO paktu.
Pretečom današnje Crne Gore se smatraju srednjevekovne kneževine Duklja i Zeta. Crna Gora je tokom turske vladavine imala neku vrstu autonomije, a nezavisnost od Turske joj je potvrđena na Berlinskom kongresu 1878. Od 1918. bila je deo sve tri Jugoslavije. Na referendumu održanom 21. maja 2006. godine građani Crne Gore su izglasali nezavisnost u odnosu na državnu zajednicu Srbiju i Crnu Goru sa ukupno 55,54 % glasova. Nezavisnost je proglašena 3. juna 2006. godine. Dana 28. juna 2006. Crna Gora je postala 192. članica Ujedinjenih nacija, a 11. maja 2007, 47. članica Saveta Evrope.
Moderna država Crna Gora obuhvata nekadašnju Staru Crnu Goru, Brda, Staru Hercegovinu, deo Stare Srbije i Pomorje, u kojem je najznačajnija Boka kotorska.


Geografija

Crna Gora se nalazi u jugoistočnoj Evropi na Balkanskom poluostrvu. Teritorija Crne Gore zauzima približno 13.812 km². Graniči se sa Hrvatskom (14 km) na zapadu, Bosnom i Hercegovinom na severu (225 km), Srbijom na istoku (203 km računajući i Kosovo i Metohiju), Albanijom na jugu (172 km), a od Italije je razvojena Jadranskim morem. Dužina obale je 293,5 km
Planine Crne Gore spadaju u jedne od najnegostoljubivijih terena u Evropi. Njihova prosečna nadmorska visina je više od 2.000 m. Najviši vrh Crne Gore je Zla Kolata na Prokletijama sa nadmorskom visinom od 2534 m. Jedan od najpoznatijih vrhova Crne Gore je Bobotov kuk na planini Durmitor, koji se nalazi na visini od 2523 m. Planine Crne Gore spadaju u terene Balkanskog poluostrva najviše izmenjene erozijom tokom poslednjeg ledenog doba.

Jadranska oblast zahvata relativno uzani pojas crnogorskog primorja od rta Oštro do ušća reke Bojane, a prema unutrašnjosti Jadranska oblast se širi ka dolini Bojane i Skadarskoj kotlini, i ka dolinama Morače i Zete. Na krečnjačkoj podlozi razvila se posebna vrsta tla-crvenica, pogodna za uzgoj duvana, vinove loze, voća, maslina i druguh kultura. Pored crvenice javlja se i flišno zemljište. Jadranska oblast se deli na: Bokokotorski zaliv, Crnogorsko ili Paštrovićko primorje, Barsko polje, Skadarski basen i Zetsko-Bjelopavlićku ravnicu.

Bokokotorski zaliv sastoji se od četiri manja zaliva: Toplanskog, Tivatskog, Risanskog i Kotorskog. Toplanski i Tivatski zaliv spaja tesnac Kumbor, a Tivatski i Risanski tesnac Verige.
Paštrovićko primorje proteže se od Boke do Ulcinja. Iznad njega se izdižu planine Rumija i Sutorman. Nekadašnje ostrvo Sveti Stefan peščanom prevlakom spojeno je sa obalom i pretvoreno u poluostrvo i turistički grad-hotel. Ovaj deo Jadranske oblasti raspolaže peskovitim plažama Petrovac, Miločer, Sveti Stefan, Ulcinj itd. Velika Plaža kod Ulcinja je najduža od plaža u Crnoj Gori, duga oko 13 km.
Barsko polje je najznačajniji železnički, lučki i industrijski centar.
Skadarski basen predstavlja najveću kriptodepresiju na Balkanskom poluostrvu. Njegova najveća dubina leži 38 m ispod nivoa mora, a površina vode jezera je 6 m iznad nivoa mora. Ono je ujedno i najveće jezero Crne Gore.
Zetsko-Bjelopavlićka ravnica se proteže oko rijeka Morače i Zete sve do nedaleko od Nikšićkog polja. Plodno tlo, obilje vode, mediteranska klima učinili su da je ovo najplodniji deo Crne Gore i njena žitnica.


Klima

Na klimu Crne Gore utiču velike vodene površine Jadranskog mora i Skadarskog jezera, dubok ulazak Boke kotorske u kopno, planinsko zaleđe u blizini obale (Orjen, Lovćen i Rumija) i planinama Durmitor, Bjelasica i Prokletije.

U Primorju i Zetsko-Bjelopavlićkoj ravnici vlada sredozemna klima, sa toplim i suvim letima i blagim i kišovitim zimama. Tokom zime sa kopna mora duva suva i hladna bura, dok u jesen sa mora duva jugo donoseći topao vazduh iz severne Afrike i velike količine padavina. Planina Orjen spada u najkišovitija mesta u Evropi.

Znatno oštriju klimu imaju kraška polja ispod okolnih planinskih vrhova udaljena 20-80 km od mora. U centralnom i severnom delu Crne Gore vlada planinska klima, a na krajnjem severu Crne Gore kontinentalna klima, koji osim velikih dnevnih i godišnjih amplituda temperature karakteriše mala godišnja količina padavina uz prilično ravnomernu raspodelu po mesecima. U planinskim oblastima na severu leta su relativno hladna i vlažna, a zime duge i oštre, sa čestim mrazevima i niskim temperaturama, koje naglo opadaju sa visinom.


Religija

Po ustavu Crne Gore, sve vjerske organizacije imaju jednaka prava i odvojene su od države.
Većina građana Crne Gore je pravoslavne vere. Vernici Srpske pravoslavne crkve su okupljeni oko Mitropolije crnogorsko-primorske i Eparhije budimljansko-nikšićke. U Crnoj Gori deluje i Crnogorska pravoslavna crkva, koja sebe smatra naslednicom pravoslavne crkve koja je postojala do 1920. kada je pripojena ujedinjenoj Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Postoji i značajan broj sunitskih muslimana u državi koji imaju svoju Islamsku zajednicu Crne Gore. Katolički vernici su organizovane oko Barske nadbiskupije i Kotorske biskupije.

Turizam

Crna Gora ima dobre uslove za razvoj svih vrsta turizma, pošto poseduje lepe plaže, planinski region na severu, bogatu kulturnu baštinu i dobro očuvanu prirodnu sredinu.
Skoro sve ekonomske aktivnosti Crne Gore usmerene su na razvoj turizma. Vlada Crne Gore je sebi za cilj postavila razvoj Crne Gore u elitnu turističku destinaciju. Neki od problema koji trenutno otežavaju razvoj crnogorskog turizma su neodgovarajuća infrastruktura, posebno drumska na severu zemlje, i problemi sa napajanjem vodom i električnom energijom na primorju. Bespravna gradnja je takođe značajam problem.

Poznate turističke destinacije u Crnoj Gori su:
Sveti Stefan - nekada ribarsko selo, danas grad-hotel
stari grad u Kotor - pod zaštitom Uneska
Boka kotorska
Budva
Ulcinj i Ada Bojana
manastir Ostrog
Lovćen - nacionalni park na kom se nalazi mauzolej Petra II Petrovića Njegoša
Cetinje - istorijska prestonica Crne Gore
Durmitor


Kuhinja

Italijanski uticaj na tradicionalna jela u kontinentalnom delu Crne Gore i njenoj jadranskoj obali je vidljiv u načinu pripremanju hleba, mesa, sira, vina i alkoholnih pića, supa i čorbi, palente, punjene paprike, ćufti, priganica, raštana itd.
Drugi veliki uticaj potiče sa Levanta i iz Turske, i ogleda se u pripremanju sarme, musake, pilava, pita, bureka, ćevapa, kebaba, baklave, itd. Mađarska jela gulaš, sataraš i đuveč su takođe česta. Uticaj kontinentalne Evrope je najviše traga ostavio na pripremanje dezerata: krofni, džemova, brojnih vrsta biskvita i kolača.
Crnogorska kuhinja zavisi od geografskog položaja, pošto se jela koja se služe na primorju razlikuju od jela u severnim brdskim predelima. Na primorju je velik uticaj mediteranske kuhinje, sa uobičajenim jelima od morskih plodova (ribe, hobotnice, škampe i lignje).
Od crnogorskih jela poznata je njeguški pršut.
Poznate vrste vina iz Crne Gore su vranac (crno vino) i krstač (belo vino).

Republika: Crna Gora
Glavni grad: Podgorica
Cetinje (prestonica)
Službeni jezik: crnogorski, srpski, bosanski, albanski i hrvatski
Stvaranje i nezavisnost:
- Osnivanje Cetinja 1484.
- Aneksija Crne Gore od strane Osmanlijskog carstva 1499.
- priznanje nezavisnosti na Berlinskom kongresu 1878.
- ujedinjenje sa Srbijom 1918.
- nezavisnost od SCG 2006.
Površina:
- Ukupno 13.812 km²
Stanovništvo:
- 2004.. 620.145
- Gustina 50/km²
Valuta: Evro
Vremenska zona: UTC +1, +2 (CET, CEST)
Pozivni broj: +382 3